(Hành trình từ con số 0 đến bản lĩnh doanh nhân tự lập)
Trong rất nhiều câu chuyện khởi nghiệp tôi từng đọc và từng nghe, phần lớn bắt đầu bằng một lợi thế nào đó: gia đình có điều kiện, có người dẫn đường, có mối quan hệ sẵn có, hoặc ít nhất là một môi trường đủ an toàn để thử sai.
Câu chuyện của Duy Thiệp thì không như vậy.
Tôi viết bài này không phải để ca ngợi một hình mẫu thành công, mà để ghi lại một hành trình rất thật – hành trình của một người bắt đầu kinh doanh khi không có điểm tựa, và buộc phải biến chính mình thành điểm tựa duy nhất.
Duy Thiệp là ai – và vì sao câu chuyện này đáng để đọc?
Duy Thiệp sinh ra và lớn lên tại một vùng quê thuộc tỉnh Bắc Ninh. Gia đình không mấy khá giả, tuổi thơ gắn liền với sự giản dị và thiếu thốn vừa đủ để sớm hiểu một điều rất cơ bản: nếu không tự đứng lên, sẽ không có ai đứng thay mình.
Điều khiến tôi chú ý không phải là việc anh làm ngành gì, kiếm được bao nhiêu tiền, mà là cách anh lựa chọn sống: không trông chờ, không dựa dẫm, và chấp nhận chịu trách nhiệm cho mọi quyết định của bản thân – dù đúng hay sai.
Nhiều người nói về “tư duy doanh nhân”. Nhưng với tôi, hành trình của Duy Thiệp cho thấy một điều rõ ràng hơn: doanh nhân không được sinh ra từ danh xưng, mà được rèn trong hoàn cảnh không có đường lùi.
Xuất phát điểm thấp không phải bất lợi, nếu bạn không dùng nó làm cái cớ
Có một thực tế tôi nhận ra khi quan sát Duy Thiệp: anh không bao giờ kể về xuất phát điểm của mình như một lý do để than vãn.
Xuất thân từ vùng quê, không điều kiện dư dả, không quan hệ – với anh, đó không phải là nỗi bất công của cuộc đời, mà là dữ kiện ban đầu.
Chính từ hoàn cảnh đó, một ước mơ rất âm thầm hình thành: không phải giàu nhanh, không phải nổi bật, mà là được tự chủ, được sống bằng chính năng lực của mình và không phụ thuộc vào ai.
Tôi tin rằng, nếu không có khát vọng này, rất nhiều người đã chọn con đường an toàn. Nhưng Duy Thiệp thì khác. Anh chọn con đường khó hơn – để trưởng thành nhanh hơn.
Khi người trẻ chọn rời an toàn để bước vào vùng không chắc chắn
Sau khi tốt nghiệp đại học, Duy Thiệp đứng trước lựa chọn quen thuộc:
– ở lại môi trường quen thuộc, ổn định, ít rủi ro;
– hoặc rời đi, đến một vùng đất mới để bắt đầu kinh doanh khi chưa biết ngày mai sẽ ra sao.
Anh chọn cách thứ hai, dù không nhận được nhiều sự ủng hộ từ gia đình.
Quyết định này, nếu nhìn từ bên ngoài, có thể bị xem là liều lĩnh. Nhưng khi nhìn sâu hơn, tôi thấy đó là lựa chọn của một người không muốn sống trong sự an toàn đánh đổi bằng sự trì trệ.
Và cái giá của lựa chọn đó là gì?
Là phải tự làm mọi thứ, tự chịu mọi rủi ro, tự học trong những tình huống không có người hướng dẫn.
Làm mọi thứ để học mọi thứ – giai đoạn “thực chiến” nhất
Những ngày đầu lập nghiệp của Duy Thiệp không hề có sự phân vai rõ ràng. Anh làm tất cả:
- nhập hàng và đặt hàng Trung Quốc,
- kinh doanh sỉ đồ gia dụng và phụ kiện,
- phân phối cho kho hàng và người bán lẻ,
- có thời điểm trực tiếp quản lý một văn phòng chạy quảng cáo để bán lẻ sản phẩm.
Nghe thì có vẻ “ôm đồm”, nhưng với người bắt đầu từ con số 0, đây lại là con đường ngắn nhất để học nhanh.
Không có lý thuyết nào thay thế được cảm giác:
- hàng nhập về không bán được,
- dòng tiền bị kẹt,
- quảng cáo không ra đơn,
- và mỗi quyết định sai đều có giá phải trả.
Tôi cho rằng chính giai đoạn này đã tạo ra một thứ rất quan trọng: năng lực tự xoay xở – điều mà không trường lớp nào dạy đủ.
Khi không có điểm tựa, trách nhiệm trở thành nền móng
Khác với nhiều người có gia đình hỗ trợ hoặc mối quan hệ sẵn có, Duy Thiệp khởi nghiệp trong trạng thái không có ai đứng sau bảo lãnh.
Không ai chịu trách nhiệm thay anh. Không ai “đỡ” khi anh sai.
Điều này tạo ra áp lực rất lớn, nhưng cũng rèn cho anh một phẩm chất cốt lõi của doanh nhân: chịu trách nhiệm trọn vẹn.
Chịu trách nhiệm ở đây không phải là tự trách mình hay dằn vặt quá khứ, mà là:
- dám thừa nhận sai lầm,
- dám sửa sai,
- và không đổ lỗi cho hoàn cảnh.
Tôi nhận ra, rất nhiều người thất bại không phải vì thiếu năng lực, mà vì họ không đủ can đảm để nhìn thẳng vào phần trách nhiệm của mình.
Cô đơn không phải kẻ thù, nếu bạn biết dùng nó để lớn lên
Có một chi tiết trong hành trình của Duy Thiệp khiến tôi suy nghĩ rất lâu: sự cô đơn.
Khi bạn tự làm, tự quyết, tự chịu, sẽ có những giai đoạn không ai hiểu bạn đang làm gì và vì sao bạn lại chọn con đường đó.
Nhưng thay vì né tránh cảm giác này, anh chấp nhận nó.
Cô đơn trở thành khoảng lặng để anh quan sát chính mình: mình giỏi gì, yếu gì, muốn đi đường nào và không muốn trở thành ai.
Ở thời điểm đó, niềm tin duy nhất anh có thể bám vào chính là niềm tin vào bản thân – thứ không đến từ lời động viên, mà đến từ trải nghiệm đã từng đứng dậy sau sai lầm.
Bài học thực tế cho người mới bắt đầu kinh doanh
Khi viết về Duy Thiệp, tôi không muốn dừng ở câu chuyện cá nhân. Điều quan trọng hơn là những gì người đọc có thể rút ra cho chính mình:
Thứ nhất, đừng đợi đủ điều kiện mới bắt đầu. Điều kiện chỉ rõ khi bạn đã đi.
Thứ hai, làm nhỏ nhưng thật, còn hơn mơ lớn nhưng mơ hồ.
Thứ ba, kỷ luật quan trọng hơn động lực. Động lực đến rồi đi, kỷ luật giữ bạn ở lại.
Thứ tư, hãy coi sai lầm là chi phí học tập, không phải bằng chứng cho sự kém cỏi.
Thứ năm, khi không có điểm tựa, hãy học cách trở thành điểm tựa cho chính mình.
Vì sao hành trình này có giá trị lâu dài?
Câu chuyện của Duy Thiệp không phải câu chuyện cổ tích. Không có “bước ngoặt thần kỳ”, không có “một đêm đổi đời”.
Nó là câu chuyện của những ngày đi chậm, sửa sai liên tục, và lớn lên từng chút một.
Với tôi, giá trị lớn nhất của hành trình này nằm ở thông điệp rất rõ ràng:
Bạn không cần xuất phát điểm hoàn hảo để bắt đầu.
Bạn cần dũng khí để chọn, và sự kiên trì để đi tiếp.
Con đường phía trước của Duy Thiệp có thể còn nhiều thay đổi. Nhưng từ những gì tôi quan sát được, một điều đã rất chắc chắn: bản lĩnh doanh nhân của anh không đến từ may mắn, mà từ việc dám chịu trách nhiệm cho cuộc đời mình.
Và nếu bạn – người đang đọc bài viết này – đang đứng trước một quyết định khó, thì có lẽ câu chuyện này không cho bạn câu trả lời, nhưng sẽ cho bạn can đảm để tự chọn con đường của mình.